हरेक दिन झन्डै २,३०० नेपाली कामको सिलसिलामा देश छोड्छन्।

अनि हरेक दिन औसत ५ जना, विदेशमा ज्यान गुमाएर बाकसमा फर्कन्छन्।

एउटै देशका, एउटै पुस्ताका युवा। एउटाले सफल भएर परिवार धानेको हुन्छ, अर्को बाकसमा घर फर्कन बाध्य हुन्छ। यो फरक केले ल्याउँछ? भाग्यले? आफ्नै मिहिनेतले? गएको राष्ट्रले? अथवा अरू केही छ?

म भाषा शिक्षामा काम गर्ने मान्छे हुँ। मेरो अनुभवले मलाई के लाग्छ भने - यो फरकको ठूलो हिस्सा, जापान (विदेश) जानुअघि नै तय भइसकेको हुन्छ। आज त्यही कुरा, तथ्यांकसँगै भन्न चाहन्छु।

एउटा कुरा पहिले बुझौं - नेपालको जनसंख्या

नेपालको जनसंख्या २ करोड ९१ लाख ६४ हजार। बीचको उमेर करिब २५ वर्ष। काम गर्न सक्ने उमेर (१५–५९ वर्ष) कुल जनसंख्याको ६१.९६% — करिब १ करोड ८१ लाख (राष्ट्रिय जनगणना २०७८)।

जापान ठीक उल्टो छ। त्यहाँ काम गर्ने उमेरका मानिस हरेक वर्ष लाखौंले घट्दै छन्।

एउटा देशसँग युवा छन्, काम छैन। अर्को देशसँग काम छ, युवा छैनन्। जापानले गुमाइरहेको कुरा, नेपालसँग बढी नै छ।

साक्षरता ७६.२% पुग्यो, सहरी जनसंख्या ६६% नाघ्यो। तर देशभित्रको न्यूनतम ज्याला महिनाको १७,३०० रुपैयाँ। महँगी बढ्दै छ, काठमाडौंमा बाँच्नै गाह्रो हुँदै छ। त्यसैले युवा बाहिरिन्छन् — बाध्य भएर, काम र उच्च शिक्षाको खोजीमा।

हरेक वर्ष ८ लाख नेपाली देश छोड्छन्। उनीहरू कहाँ जान्छन्?

वैदेशिक रोजगार विभाग (DoFE) अनुसार आर्थिक वर्ष २०२४/२५ मा श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या करिब ८ लाख ३९ हजार। अहिले नै करिब ३० लाख नेपाली विदेशमा काम गरिरहेका छन् (त्यसमध्ये भारतमै करिब १० लाख ९० हजार)।

अनि नयाँ श्रम स्वीकृतिको ८१.३%, खाडी मुलुक र मलेसियामा केन्द्रित छ (श्रम आप्रवासन प्रतिवेदन २०२४): मलेसिया ९९,९५९ | UAE ९१,६९५ | साउदी ५३,५६१ | कतार ३१,५०१ (DoFE, २०२३/२४)।

अनि जापान? श्रम स्वीकृतिको हिसाबले जम्मा १,९६६ जना (DoFE, २०२४/२५)। तर अघिल्लो वर्षभन्दा +१०१.८% — सबै गन्तव्यमध्ये सबैभन्दा तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।

तथ्यांकअनुसार ८ लाख बाहिरिने देशबाट, जापान जाने अझै पनि वर्ष दुई हजारभन्दा बढी छैन। हामीले खाडी मुलुक जाने जनशक्ति, जापान जस्तो विकसित र श्रमको मान्यता राख्ने राष्ट्रमा पठाउन सक्यौं भने मुलुकलाई कति फाइदा होला? - यही नै हाम्रो अवसर हो।

अर्कोतिर, जापान सरकारको तथ्यांक हेरौं: जापानमा बस्ने नेपालीको संख्या ३ लाख ९९२ पुग्यो, एक वर्षमै +२९.२% (जापान आप्रवासन विभाग, २०२५ को अन्त्य)। यो वृद्धिदर मुख्य देशहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च हो।

भित्री कुरा हेरौं — सबैभन्दा ठूलो समूह विद्यार्थी भिसा (留学): १,१६,१५१ जना। जापान जाने नेपालीको मुख्य ढोका "विद्यार्थी" हो। श्रम स्वीकृति लिएर सरकारी रुटबाट जापान काम गर्न जानेको संख्या निकै नै थोरै छ; अधिकांश जापानी भाषा स्कूलमा अध्ययन गर्नका लागि जान्छन्।

त्यसैले तपाईं कस्तो मान्छे बन्ने? सफल भएर नेपाल फर्कने कि बाकसमा फर्कने? त्यसको ५०% नेपालमै तय भएको हुन्छ — त्यो हो, तपाईंले कस्तो जापानी भाषा शिक्षा पाउनुभयो? कस्तो कन्सल्टेन्सीमा, कोबाट परामर्श लिनुभयो? र तपाईंले नेपालमा कति मिहिनेत गर्नुभयो?

जापान नै किन? विद्यार्थीका अभिभावकहरूलाई सधैं मैले भन्ने गरेको ३ ओटा कारण

सुरक्षा र कानून। मध्यपूर्व अस्थिर भइरहेको बेला, जापान धेरै सुरक्षित छ र सम्भावना बढी भएका विकसित देशमध्ये एक हो।

तपाईंले जापानमा सिकेको सीप र बानी भविष्यमा सम्पत्ति बन्छ। 5S (५S भनेको जापानमा विकसित भएको यस्तो कार्य पद्धति हो, जसले कार्यस्थललाई सफा, व्यवस्थित, सुरक्षित र उत्पादनशील बनाउँछ), समयको पालना, "報連相" (रिपोर्ट–सम्पर्क–सल्लाह) — यिनीहरू नेपाल फर्केपछि नेपालमै जीवनभर काम लाग्ने "नदेखिने सम्पत्ति" हुन्।

जापान जाने विभिन्न भिसाहरू छन्। विद्यार्थी (留学), विशिष्ट सीप (特定技能), 育成就労 - तपाईंको पढाइ र बजेटअनुसार बाटो (भिसा) छान्न सक्नुहुन्छ।

छोरा वा छोरी पठाउने आमाबुबाका लागि, "पैसा मात्र कमाइने" देश र "पैसा पनि कमाइने, सिक्न पनि पाइने, सुरक्षित" देश - कुन छान्दा राम्रो हुन्छ भन्ने त प्रस्टै छ।

अर्को एउटा अँध्यारो पक्षको पनि कुरा गरौं - एक वर्षमा १,६०० जना, जापानमै पनि ७२ जनाको मृत्यु

यो सुन्दा दुख्छ, तर भन्नैपर्छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा वैदेशिक रोजगारीमा रहँदा १,६०० नेपालीको मृत्यु भयो - अघिल्लो वर्षको १,५८३ भन्दा बढी मृत्यु भएको थियो। बितेका ४ वर्षमा आत्महत्या गर्नेको संख्या ४६६ पुग्यो (वैदेशिक रोजगार बोर्ड)।

जापान पनि अपवाद होइन। बितेका १० महिनामा जापानमा ७२ नेपालीको मृत्यु। तीमध्ये २८ जना विद्यार्थीको आत्महत्या (कान्तिपुर, २०२६ जुलाई ६)।

अझ मन बिझाउने कुरा - विद्यार्थीले श्रम स्वीकृति नलिई जाने भएकाले, वैदेशिक रोजगार बोर्डको क्षतिपूर्तिमा पर्दैनन्। शव ल्याउने करिब १२ लाख रुपैयाँ परिवारको ऋण बन्छ।

जापानमा मृत्यु हुनेहरूको मृत्युको कारण धेरैजसो "अज्ञात" लेखिन्छ। धेरैजसोको व्यक्तिगत अनुशासन नभएर दुर्घटनाहरू भइरहेको हुन्छ - जस्तै, समयमा नखाने, समयमा नसुत्ने, ब्यालेन्स मिलाएर खाना नखाने, काम धेरै गर्ने, फ्रोजन र जंक फुडहरू धेरै खाने आदि!

जापानी भाषा बुझ्दैन → काम/पार्ट-टाइममा एक्लो पर्छ → कसैसँग सल्लाह गर्न सक्दैन → मन भाँचिन्छ → अनि आत्महत्या उसको रोजाइमा पर्छ।

अब तपाईंलाई लाग्न सक्ला, यो "जापान खतरनाक छ"। तर त्यस्तो पनि होइन। खतरनाक त तपाईं तयारीबिना जापान हामफाल्नु हो।

छिमेकी देशहरूले जापानको धेरै फाइदा लिएका छन् - चीन, भियतनाम, इन्डोनेसिया, म्यानमारबाट हामी सिकौं

जापानमा दशकौं वर्षअगाडिदेखि म्यानपावर पठाइरहेका अरू राष्ट्रबाट हामीले सिक्नुपर्ने कुरा धेरै छ। म आफैं पनि त्यहाँ पुगेर उहाँहरूको जापानी भाषा पढाउने शैली, बिल्डिङ, भवन आदि हेरेर आएको छु।

अरू देशहरूले के गरिरहेका छन्? र हामीले सिक्नुपर्ने कुरा के हो?

भियतनाममा जापान जानुअघि केही महिनादेखि १ वर्षसम्म पूरै होस्टलमा राखेर २४ घन्टा जापानी शिक्षा दिइन्छ। लाइन लाग्ने, अभिवादन, 5S, रेडियो व्यायामसमेत तालिममा - भाषा र जीवनशैली सँगै सिकाउने गरिन्छ।

इन्डोनेसियामा सरकार संलग्न सार्वजनिक पठाउने कार्यक्रम छ; व्यावसायिक तालिम केन्द्रको सञ्जालमा जापानी + सीप सँगै सिकाइन्छ। राज्यले जापानी बजारलाई रणनीतिक रूपमा हेर्ने र मार्केटिङ गर्ने गरेका छन्।

म्यानमारमा जापानी भाषाको लहर छ; JLPT परीक्षार्थी विश्वकै अग्रपंक्तिमा छ। जानुअघि N3–N2 पास गरी व्यावहारिक रूपमा सिकाइ - "जापान जानुअघिको भाषा स्तर" धेरै नै राम्रो छ, जसले सिंगो देशलाई नै माथि उठाइरहेको छ।

नेपालमा भने अधिकांश कन्सल्टेन्सी या म्यानपावर "N5 पास भयो, अब जापान पठाउन सकिन्छ" अथवा विद्यार्थीहरू पनि "N5 पास भयो, अब जापान जाने हाम्रो अधिकार हो" भनेजस्तो सोचमा अल्झिएका छन्। JFT A2 पास भयो भन्दैमा जापान जान सकिन्छ भन्ने आशावादी विद्यार्थी र पठाउने संस्था धेरै छन्।

अरू राष्ट्रका प्रतिस्पर्धीहरू N3–N2 लिएर आउने बजारमा, N5 ले लड्न सकिएला त? - यो त नेपाली युवालाई बिना हतियार युद्धमैदानमा पठाएजस्तै हो।

यो आलोचना होइन, यो हामी पठाउने पक्षको गृहकार्यको कमजोरी हो। त्यसैले हयाबुसाका ७ स्कूलमध्ये ३ मा जानुअघि N3 र Can-do आधारित ("अस्पतालमा लक्षण भन्न सक्ने", "'गाह्रो भयो' भन्न सक्ने") लक्ष्य राखेका छौं। बिहान ५:५० बजेदेखिको रेडियो व्यायामसमेत कक्षामा हालेका छौं। यो भियतनाम र म्यानमारको मैदानबाट इमानदारीपूर्वक सिकेको विधि हो।

जापानमा सफलताको साँचो भनेको - प्रतिभा होइन, "जस्तोसुकै काम पनि मिहिनेतका साथ गर्ने" संस्कृतिको विकास गर्नु हो

अन्त्यमा, सबैभन्दा भन्न चाहेको कुरा।

म जापानमा २० वर्ष बसें, जापानको युनिभर्सिटीबाट डिग्री लिएँ, JLPT N1 पास गरें। तर सत्य भन्छु - त्यो कुनै छोटो बाटो थिएन।

होटलको फ्लोरमा गाली खाँदै सिकेको आदरार्थी भाषा। सयौं पटक गल्ती गरेको "は" र "が"। शब्दकोश हेर्ने, नोट गर्ने, भोलिपल्ट फेरि गल्ती गर्ने। कामको गल्ती लगातार। म्यानेजरले पिट्नै खोजेको एक-दुई पटक होइन, धेरै पटक थियो।

हाकिम दिनहुँ कराउँथे। काममा जानुअघिको रातैदेखि मन गह्रौं हुन्थ्यो - "यो कहिलेसम्म चल्ने हो" भनेर डराउँथें।

तर अहिले बुझ्छु - ती दिनहरू मलाई चाहिएका थिए।

इमानदारीका साथ भन्दा, २० वर्षअघिको म खोक्रो थिएँ। न भविष्यको कुनै तस्बिर, न अर्को महिनाको योजना। बस "नेपालबाट भाग्न पाए हुन्थ्यो" - त्यति मात्र सोचेर जापान गएको मान्छे थिएँ म।

उपमा दिनुपर्दा - हिमालको बाढी आएको खोलामा बगेको एउटा ढुंगा। कहाँ पुग्छु थाहा थिएन, बस बगिरहेको थिएँ।

त्यो ढुंगा, २० वर्ष लगाएर चट्टानसँग ठोकिँदै, अर्को ढुंगासँग ठोकिँदै, घोटिँदै, लडाइँदै - हजारौं पटक त्यही दोहोर्‍याएर, अनि बल्ल आजको आकार पाएँ। र यो आकार अझै धेरै बदलिँदै जानेछ।

त्यसैले प्रस्ट भन्छु:

नेपालमा रहेको अहिलेको यो समय, हयाबुसामा टेबलमा बसेको यो क्षणले, तपाईंको सिंगो भविष्य निर्धारण गर्छ।

"जापान गएपछि पढ्छु।"
"जापान गएपछि समयको पालना गर्छु।"
"जापान गएपछि दिनहुँ स्कूल जान्छु।"

यस्तो भन्ने विद्यार्थी मैले साँच्चै धेरै देखेको छु। तर कठोर भएर भन्छु - त्यही सोच बोकेर जापान जानेहरू नै त्यो बाढीमा बगिन्छन्। चट्टानहरूको बीचमा च्यापिन्छन्। र कालान्तरमा अस्तित्व मेटिन्छन्।

यो धम्की होइन। बितेका १० महिनामा ७२ नेपालीले जापानमा ज्यान गुमाए - तथ्यांकले देखाएको मेटाउन नसक्ने तीतो सत्य यही हो।

"जापान गएपछि" भन्न ढिलो हुन्छ। बदलिने समय - अहिले हो।

जापानी भाषा "३ महिनामा फरर" भन्ने छोटो बाटो छैन। छ भने यति मात्र:

• दिनहुँ गर। थोरै भए पनि अगाडि बढ। ३६५ दिनमा त्यसले ठूलो शक्तिको सिर्जना गर्छ।

• लाज नमान। जति गल्ती गर्‍यौ, त्यति जापानी भाषा दिमागमा घुस्छ।

• छिटो नतिजा नखोज। N3 त बाटोको एउटा चौतारी मात्र हो। पुग्नुपर्ने त हिमालको टुप्पोमा हो। जापान गएर सफलता हासिल गर्ने भनेको १०–१५ वर्षको लामो खेल हो।

नेपाली र जापानी भाषाको वाक्य क्रम एउटै हो। बहुजातीय देशमा हुर्केका हामी, भाषाको क्षमतामा विश्वकै अग्रपंक्तिमा छौं। कमी प्रतिभाको होइन - धैर्यता, र त्यसलाई धान्ने शिक्षाको संरचनाको मात्र हो।

निष्कर्ष: जापानले सही तयारी गर्नेलाई मात्र उत्कृष्ट अवसर दिन्छ

• जापान, नेपाली युवाका लागि सुरक्षित रूपमा कमाउने, सीप सिक्ने, परिवार र देशलाई पैसा कमाइदिने उत्तम बजार हो।

• तर त्यो ढोका, जापानी भाषा (जानुअघि N3) र जापानी संस्कृतिको पूर्व-शिक्षा भन्ने साँचोबिना खुल्दैन।

• साँचो बनाउने जिम्मेवारी - पठाउने संस्था, सरकार, आमाबुबा, अर्थात् नेपालपट्टिका हामीसँग छ।

• अनि साँचो घुमाउने काम - धैर्यताका साथ मिहिनेत गर्ने, लामो समय निरन्तर लाग्ने विद्यार्थी आफैंको मिहिनेत हो।

१,६०० भन्ने संख्याबाट एक जना भए पनि घटाउने, र जापान बसिरहेका ३ लाख नेपालीलाई सफल बनाउने। 絶対に諦めない!! कहिल्यै हार नमान्ने!! - यही मेरो काम हो।

म Dharel Umesh (ウメちゃん先生 / उमे-च्याँ सर)। जापानमा २० वर्ष बिताएर, अहिले काठमाडौंमा ७ जापानी भाषा स्कूल संस्था चलाउँछु। जापान जाने निर्णय गरिसकेको हो भने - पहिलो महत्त्वको कुरा जापानी भाषा हो। त्यसपछि जापानी संस्कृति हो। हयाबुसाले तपाईंलाई कुरिरहेको छ।

JAPAN QUALITY, NEPAL PRIDE.